Το Τσοτύλι

Το Τσοτύλι βρίσκεται σε υψόμετρο 840μ. και αποτελεί το διοικητικό και οικονομικό κέντρο του ομώνυμου Δήμου. Παλιότερα όμως ήταν ένα από τα μεγαλύτερα εμπορικά κέντρα της Δυτικής Μακεδονίας. Το περίφημο παζάρι του Τσοτυλίου ήταν γνωστό στους πάντες. Ήταν κάπου στα 1833, όταν με σουλτανικό «Ιραδέ» ιδρύθηκε η εβδομαδιαία αγορά Τσοτυλίου γνωστή ως «Καρί παζάρ», που τελούνταν και τελείται κάθε Σάββατο με μεγάλη απήχηση στην ευρύτερη περιοχή. Δεν είναι τυχαίο ότι από όλα σχεδόν τα χωριά του Βοΐου και όχι μόνο, ξεκινούσαν μονοπάτια που κατέληγαν στο Τσοτύλι, οι γνωστές παζαρόστρατες. Η φυσιογνωμία της περιοχής και του εδάφους είναι ποικιλόμορφη, ορεινή, λοφώδης, με πολλές χαραδρώσεις και δάση. Η όλη περιοχή αποτελεί ένα από τα ομορφότερα τμήματα του Νομού Κοζάνης, λόγω της άγριας φύσης και τη διατήρηση των παραδοσιακών οικισμών και κτισμάτων της.

Σύμβολο του Δήμου, τα πετρόκτιστα γεφύρια του. Χτισμένα σε διαφορετικές περιόδους της Τουρκοκρατίας, διάσπαρτα στις πλαγιές του Βοΐου, το καθένα έχει τη δική του ιστορία, θρύλους και ταυτότητα. Αποτελούν ζωντανά μνημεία της εποχής της ακμάζουσας μετακινούμενης κτηνοτροφίας στο Βόιο και γενικότερα στην Πίνδο. Τότε οι ορεινοί οικισμοί έσφυζαν από ζωή. Οι Δυτικομακεδόνες έμποροι, με παροικίες σε όλη την Κεντρική Ευρώπη, πηγαινοφέρνανε εμπορεύματα σε Ελλάδα και Δούναβη, με τους χιλιοτραγουδισμένους κλέφτες να παραμονεύουν κοντά στα γεφύρια. Οι καιροί βέβαια άλλαξαν, τα περισσότερα γεφύρια πλέον δε χρησιμοποιούνται, αλλά κρατούν τη μνήμη ζωντανή. Για τους περισσότερους επισκέπτες τα γεφύρια είναι μόνο η αφορμή για ευχάριστες διαδρομές στη φύση.

Η Δαμασκηνιά

Η Δαμασκηνιά είναι ένα από τα μεγαλύτερα Καστανοχώρια του Βοΐου. Βρίσκεται μεταξύ Τσοτυλίου και Άργους Ορεστικού σε υψόμετρο 950 μ. Το μοναστήρι του Αγίου Αθανασίου κοντά στη Δαμασκηνιά θεωρείται από τα σημαντικότερα μεταβυζαντινά μνημεία της Δυτικής Μακεδονίας.

Το Πολυκάστανο

Το Πολυκάστανο ιδρύθηκε το 1750 στα ριζά του ‘‘Κλέψιου’‘ κάτω από τις θεόρατες κορφές του Παλιοκρημινίου, της υψηλότερης κορυφής του Βοΐου. Εκτός από τα αρχαιολογικά ευρήματα στην περιοχή το Πολυκάστανο είναι γνωστό για τα γλυκά κάστανά του.

Ο Αυγερινός

Ο Αυγερινός είναι χτισμένος σε υψόμετρο 1.050μ στα ανατολικά αντερείσματα της Βόρειας Πίνδου στους πρόποδες του Βοΐου. Βρίσκεται σε ιδανική τοποθεσία, μέσα σε πλούσια βλάστηση, με περίφημη θέα προς όλη σχεδόν την επαρχία Βοΐου. Από τα μεγαλύτερα και ορεινότερα Καστανοχώρια, εκτός από το ιδανικό κλίμα και τις ασύγκριτες φυσικές ομορφιές, έχει την τέχνη των παλιών μαστόρων αποτυπωμένη στα διώροφα πέτρινα σπίτια και στις εκκλησίες.

Η Ζώνη

Η Ζώνη, το παλιό (Ζάντσκο) αποτελεί τον κατεξοχήν ορεινό οικισμό που μας υποδέχεται στην ιδιόμορφη οροσειρά των Οντρίων. Το χωρίο περιτριγυρίζεται από κάθετους βράχους, συνθέτοντας ένα τοπίο άγριο αλλά συνάμα γαλήνιο. Μια πανέμορφη δασική οδός συνδέει την περιοχή με την Νέα Κοτύλη μέσα από απέραντα δάση οξιάς και πεύκου.

Κριμήνι και Ροδοχώρι

Δύο χωριά τα οποία είναι πολύ διαφορετικά στο ύφος και στο τοπίο από τα υπόλοιπα του Βοΐου είναι το Κριμήνι και το Ροδοχώρι, φαντάζοντας βγαλμένα από παραμύθι με νεραΐδας και ξωτικά. Το Κριμήνι είναι ένα γραφικό και ήρεμο χωριό με όμορφα σπίτια από πέτρα. Στο κέντρο του στέκει η επιβλητική εκκλησία του Αγ. Ευσταθίου και στην είσοδό του τις όχθες του Πραμόριτσα ενώνει ένα παλιό πέτρινο γεφύρι.

Πυκνή βλάστηση, αρχοντόσπιτα με λουλουδιασμένες αυλές, καλντερίμια, και το θαυμάσιο γεφύρι του Τσιούκαρη πλέκουν την εικόνα του Ροδοχωρίου. Το Ροδοχώρι, είναι ένα όμορφο χωριό περικυκλωμένο από δάση βελανιδιάς με ποικιλία σπάνιων μανιταριών που αφθονούν κοντά στο ποτάμι.