Η Σιάτιστα, η πρωτεύουσα του Βοΐου με πληθυσμό 5.500 κατοίκων, μια όμορφη κωμόπολη χτισμένη σε υψόμετρο 950 μέτρων στις βουνοπλαγιές του όρους Βέλλια, μοιάζει με κάστρο βυθισμένο στα απομονωμένα υψώματα της οροσειράς. Χωρίζεται στις συνοικίες της Χώρας, το βόρειο τμήμα της πόλης που αποτελεί παραδοσιακό οικισμό και της Γεράνειας, ενώ σημείο προσανατολισμού είναι η κεντρική πλατεία ‘‘Τρία Πηγάδια’’ και το κιόσκι της δημοτικής επιχείρησης τουρισμού. Eίναι η πόλη με τα δύο καμπαναριά.

Αν και στην περιοχή υπάρχουν αρχαιολογικά ευρήματα και μνημεία που φανερώνουν την ύπαρξη ζωής από την προϊστορική κιόλας εποχή, η ίδια η πόλη της Σιάτιστας χτίζεται στις αρχές του 15ου αιώνα από κατοίκους χωριών της περιοχής που κατέφυγαν στα ορεινά για να αποφύγουν την καταπίεση των κατακτητών Οθωμανών. Δέχθηκε εποικισμούς από την Ήπειρο, τη Μοσχόπολη, τη Θεσσαλία, την Πελοπόννησο και όλο γενικότερα το Βόιο.

Η Σιάτιστα από την πρώτη κιόλας ματιά δίνει την αίσθηση ότι έχει κάτι παραπάνω από τις άλλες πόλεις. Κάτι ιδιαίτερο τη χαρακτηρίζει. Τα σπίτια της δεν αποτελούν μια απλή λύση στεγαστικής ανάγκης, αλλά χαρακτηρίζονται από αρχιτεκτονικό ύφος εντελώς ξεχωριστό και μοναδικό στη λαϊκή έκφραση της ελληνικής μακεδονικής αρχιτεκτονικής. Η οικονομική άνεση των παλιών ιδιοκτητών των αρχοντικών έδωσε στους λαϊκούς τεχνίτες την ευκαιρία και τα μέσα να εκφράσουν όλη τους τη δεξιότητα και καλαισθησία. Τριάντα περίπου αρχοντικά σώζονται μέχρι σήμερα, τα οποία αν και με έκδηλα τα σημάδια του χρόνου, δεν παύουν να εκφράζουν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο τις συνήθειες των πρώτων ιδιοκτητών τους, την ανοιχτή και κοινωνική ζωή, το συναγωνισμό στην επίδειξη του πλούτου, μα πάνω από όλα την καλαισθησία και την αγάπη τους για την τέχνη. Η Σιάτιστα ξεχωρίζει γιατί πέραν της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής της διασώζει και πλήθος εθιμικών εκδηλώσεων.

Η κύρια ασχολία των κατοίκων της είναι η υφαντική, η γουνοποιία, η βαφική τέχνη και η αμπελοκαλλιέργεια. Από το 18ο και 19ο αιώνα φτάνει να γνωρίσει τεράστια οικονομική ακμή, στηριζόμενη στο εμπόριο των ιδιαίτερων προϊόντων της. Ήδη είχε αναπτυχθεί μια έντονη εμποροαγωγιάτικη δραστηριότητα των Σιατιστινών προς τα Γιάννενα, μέσα από τις ορεινές διαβάσεις του Σμόλικα και των Ζαγορίων, η οποία με τον καιρό αρχίζει να επεκτείνεται προς τα βόρεια, στη Βενετία, στη Ρωσία και περισσότερο στην Κεντρική Ευρώπη, στη Βουδαπέστη και στη Βιέννη. Η επαφή των Σιατιστινών με τον πολιτισμό της ελεύθερης Ευρώπης είχε ως αποτέλεσμα την πνευματική και κοινωνική ανάπτυξη και την άνοδο του βιοτικού επιπέδου τους.

Στη Σιάτιστα λειτουργεί η Μανούσιος Βιβλιοθήκη με 6.000 βιβλία, καθώς και Βοτανικό Μουσείο, Παλαιοντολογική Συλλογή, Λαογραφικό Μουσείο, η επισκέψιμη παραδοσιακή κατοικία του Χρ. Τσιότσιου- Τ. Ντέρου με ιδιωτική λαογραφική συλλογή και επισκέψιμα Αρχοντικά και Εκκλησίες όπως τον εντυπωσιακό το ναό της Αγ. Παρασκευής του 17ου αιώνα στην πλατεία της Γεράνειας